ecbo - expertisecentrum beroepsonderwijs

DRIEVOUDIGE KWALIFICATIE

DRIEVOUDIGE KWALIFICATIE

Al het goede komt in drieën

Auteurs
Ellen Verheijen, Expertisecentrum Beroepsonderwijs

mei 2012

Vakmanschap alleen is niet voldoende. Met een mbo-opleiding moet je ook kunnen meedoen in de maatschappij en, als je dat wilt, een vervolgopleiding kunnen doen. De wet – de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) – schrijft dat voor. Scholen moeten daar dus serieus werk maken van deze ‘drievoudige kwalificatie’.

Sinds 1996 kennen we in Nederland de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB). En zo lang ook al bestaat de drievoudige kwalificatie. Deelnemers moeten zich volgens de WEB kwalificeren voor:
  • Uitoefening van een beroep
  • Deelname aan de maatschappij (burgerschap)
  • Doorstroom naar een hoger onderwijsniveau


Klik hier voor de letterlijke tekst uit de WEB.

 

Drievoudige kwalificatie

De drievoudige kwalificatie is tegelijk ook een drievoudige opdracht aan het beroepsonderwijs: de regionale opleidingscentra (roc’s), agrarische opleidingscentra (aoc’s), vakscholen en andere instellingen die mbo-opleidingen aanbieden. Instellingen mogen pas een diploma uitreiken als de deelnemer aan alle eisen voldoet. Dus ook aan die van deelname aan de maatschappij (burgerschap), waarbij ook aandacht is voor persoonlijke ontplooiing, en het kunnen doorstromen naar een vervolgopleiding (hoger onderwijsniveau).

Het middelbaar beroepsonderwijs bedient naast jongeren ook volwassenen en nieuwkomers (Educatie). Voor volwassenen gaat het om opleidingen waarmee zij alsnog hun diploma vmbo, havo of vwo kunnen halen, maar ook om bijvoorbeeld opleidingen sociale redzaamheid of Nederlands. Voor nieuwkomers zijn er speciale opleidingen, zoals NT2 (Nederlands als Tweede Taal). Ook voor deze categorieën deelnemers eist de WEB een meervoudige kwalificatie. Hier gaat het primair om participatie.

 

Klik hier voor de letterlijke tekst uit de WEB over Educatie.

 

Kwalificeren voor een beroep 

Wat een (aankomend) banketbakker, verpleegster of metaalbewerker moet kennen en kunnen, staat in de kwalificatiedossiers. Alle goedgekeurde dossiers zijn te vinden op de website www.kwalificatiesmbo.nl. Op dit moment zijn er zo’n 240 dossiers en 620 uitstromen. Een uitstroom is een verbijzondering van een beroep of een kwalificatie. Het betreft dan net wat andere of extra taken en competenties van de beroepsbeoefenaar. Zo kent het kwalificatiedossier verkoopspecialist de uitstromen: verkoopspecialist mode, verkoopmedewerker showroom en verkoopadviseur wonen.

De kwalificatiedossiers worden ontwikkeld en onderhouden door de kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven. Dat doen ze in nauw overleg met het bedrijfsleven, de sociale partners en het beroepsonderwijs. De dossiers weerspiegelen daarmee in feite de afspraken tussen onderwijs en bedrijfsleven over de eisen voor een goede (beginnende) beroepsuitoefening. SBB (Stichting Samenwerking Beroepsopleiding Bedrijfsleven) is verantwoordelijk voor de regie op de kwalificatiestructuur. De Toetsingskamer SBB beoordeelt de kwaliteit van de dossiers op basis van een wettelijk vastgelegd kader.
 
Een kwalificatiedossier bestaat uit verschillende delen:
A. Beeld van de beroepengroep.
B. Kwalificaties.
C. Uitwerking van de kwalificaties.
D. Verantwoording.

Als docent is het nodig dat je het kwalificatiedossier kent en een beeld hebt van waar gediplomeerden op de arbeidsmarkt terecht komen. Het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) voert jaarlijks een onderzoek onder schoolverlaters uit, met name ook over hun tevredenheid over de aansluiting tussen opleiding en beroep (zie www.roa.unimaas.nl).

 

Kwalificeren voor burgerschap

Algemene vorming en persoonlijke ontplooiing zijn dragers van een goede maatschappelijke participatie. Richtinggevend voor kwalificatie op dit vlak is voor veel opleidingen nog altijd het vernieuwd Brondocument Burgerschap mbo. Maar inmiddels is er een nieuw document, opgesteld door de MBO Raad: Loopbaan en burgerschap in het mbo. Het is van toepassing op de kwalificatiedossiers 2011-2012, dus niet op die van eerdere studiejaren.

Waarin verschilt het nieuwe van het vorige document? Kern is het loslaten van de eis dat instellingen op het niveau van de leer-, loopbaan- en burgerschapscompetenties de ontwikkeling of groei van de deelnemers moeten aantonen. De begrippen bleken te abstract en lastig vast te stellen. Daarom mogen instellingen voortaan zelf in een verantwoordingsdocument, onderdeel van hun Onderwijs- en Examen Reglement (OER), aangeven hoe zij het onderwijs en de examinering van dit onderdeel hebben ingericht.

 

Klik hier voor het volledige document Loopbaan en burgerschap in het mbo.

 

Nog een andere, eveneens niet onbelangrijke wijziging staat voor de deur. Voor bbl-deelnemers die 30 jaar of ouder zijn wordt een alternatief arrangement afgesproken: zij hoeven niet aan het onderdeel burgerschap te voldoen. Dit arrangement start in 2013 en is vanaf 2015 operationeel. Voor de huidige 30-plusdeelnemers verandert er niets.

 

Kwalificeren voor doorstroom

Deelnemers die hun diploma halen, kunnen binnen het mbo doorstromen naar een opleiding op een hoger niveau (zo’n 50% doet dit). Deelnemers met een mbo-4 diploma kunnen hun studie voortzetten in het hoger onderwijs. Daarbij is er keuze tussen twee typen opleidingen:
  • Associate degree (2-jarig).
  • Hbo-bachelor (4-jarig).

Na het behalen van een Associate degree (Ad) is doorstroming naar een bacheloropleiding mogelijk.
Mbo’ers met een diploma op niveau 4 hebben, in tegenstelling tot havisten, op dit moment instroomrecht voor alle hbo-opleidingen. Dit gaat veranderen. Hbo-instellingen mogen straks aan deelnemers die willen doorstromen vanuit een niet-verwante mbo-opleiding aanvullende eisen stellen. Deze moeten kunnen aantonen dat ze de vaardigheden en ambitie hebben om zo’n overstap aan te kunnen en de opleiding succesvol te kunnen afronden. Als docent is het van belang hen daarop te wijzen en te leren hoe zij kunnen aantonen over de vaardigheden en ambitie te beschikken.

Voor de hbo-opleiding die een mbo-gediplomeerde wil gaan volgen, kan een numerus fixus gelden: er wordt dan geloot omdat slechts een beperkt aantal studenten kan worden toegelaten. Concreet betekent dit voor deelnemers aan competentiegerichte opleidingen dat voor hen een gemiddeld eindcijfer geconstrueerd wordt.

 

Klik hier voor de berekeningswijze.

 

De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) voert de berekening uit. Bij een ‘gemengde’ resultatenlijst, dat is een lijst met naast de cijfers ook beoordelingen als ‘matig’, ‘voldoende’ of ‘goed’, volgt automatisch indeling in een lotingsklasse die slechts een gemiddelde kans op plaatsing geeft. De mbo-gediplomeerden die naar het hbo willen doorstromen hebben in dat geval minder kans om ingeloot te worden.

Voor welke hbo-opleidingen een numerus fixus geldt, staat in de Regeling Aanmelding en Selectie (RAS). Zie http://ikregeer.nl/documenten/stcrt-2011-7696.

 

Taal en rekenen

De drievoudige kwalificatie heeft recentelijk een uitbreiding ondergaan. Deelnemers moeten nu ook voldoen aan eisen op het vlak van Nederlandse taal en rekenen. Bovenop de eisen die de WEB stelt. Vanaf het schooljaar 2013-2014 komen er landelijke examens voor taal- en rekenvaardigheden. De extra eisen op het vlak van rekenen en Nederlandse taal te beschouwen als uitwerkingen van basisvaardigheden die nodig zijn voor de vertrouwde drie functies.

Ga voor meer informatie over de reken- en taaleisen naar www.steunpunttaalenrekenen.nl

Enkele deskundigen:


  • Dr. Olaf McDaniel, directeur CBE Group
  • Prof. dr. Sjoerd Karsten, bijzonder hoogleraar Beleid en Organisatie van het beroepsonderwijs aan de Universiteit van Amsterdam  
  • Prof. dr. Loek Nieuwenhuis, hoogleraar leven lang leren op de werkplek bij het Ruud de Moor Centrum
  • Drs. Anneke Westerhuis, senior onderzoeker Expertisecentrum Beroepsonderwijs

Bronnen:


REAGEREN

E-mailadres:
Plaats hier uw reactie:

REACTIES

Door:   henksissing@gmail.com  |  13-04-2015

Hallo Ellen,

Mooie bijdrage!
Is het mogelijk deze bijdrage te actualiseren voor de nieuwe KD's.

Hgr, Henk
Zoeken
Geef uw mening over de Canon

ALLE ARTIKELEN